عباس قديانى

86

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

تركمان را كشته و به امارت نشست . اما خود او سال بعد ، و پس از 6 ماه سلطنت ، در جنگ با امراى سركش خود به قتل رسيد . احمد خاقان سلطان ماوراء النهر و از امراى خاندان آل خاقان يا ايلك خانيان پسر خضر خان . وى در حدود 473 ه . ق . امارت يافت و دست‌نشاندهء سلاجقه بود و در 482 ه . ق . ملكشاه سلجوقى او را اسير كرده به اصفهان برد و چندى بعد او را ديگربار امارت ماوراء النهر داد . خاقان احمد خان در سمرقند به تهمت زندقه و به فتواى علماى سمرقند به‌قتل رسيد . احمد رضا پهلوى يكى از فرزندان رضا شاه ديكتاتور ايران بود كه در سال 1304 متولد شد و در شهريور 1320 به جزيرهء موريس و سپس ژوهانسبورگ رفت . احمد سامانى ابو نصر احمد ابن اسماعيل سامانى ، مشهور به امير شهيد دومين امير از سلسلهء امراى سامانيان در سال 295 ه . ق . به‌جاى پدر در بخارا به امارت ماوراء النهر و خراسان رسيد . وى نخست عم خود اسحاق ابن احمد را كه حاكم سمرقند بود بگرفت و سپس رى را نيز ضميمهء قلمرو خويش نمود ( 296 ه . ق . ) . اما در سيستان با طغيان بقاياى صفاريان مواجه شد . و آن را نيز فرو نشاند و دربار سيستان را فتح نمود . چندى بعد عامل او در رى ، كه نامش محمد ابن صعلوك بود ، از امير علوى طبرستان ، موسوم به داعى كبير ، شكست خورد و اين خبر او را چنان متزلزل كرد كه گويند از خدا طلب مرگ نمود . از قضا در همان روزها به دست چند تن از غلامان خويش در شكارگاهى به قتل رسيد . احمد شاه درانى احمد خان ابدالى متوفى 1192 ه . ق . ، از سرداران نادر شاه افشار و مؤسس استقلال افغانستان ، پسر زمان خان ابدالى . وى از طايفهء موسوم به درانى يا ابدالى ( منسوب به ابدال نام ) بود و درانى ، نام مشهور طايفهء ابدالى افغانى است كه با غلجايى غالبا مخالف بوده‌اند . احمد خان ابدالى اصلا از مولتان بوده ، و بعدها پدرش به قندهار و سپس هرات رفته . و مدتى به دست طايفهء غلجايى در قندهار زندانى بوده و نادر او را آزاد كرده در مازندران مسكن داد . در دورهء نادر منشأ خدمات شد و يساول حضور گرديد . پس از قتل نادر وى به اتفاق طايفهء افغان و ازبك خيمه‌ها را غارت كرد و راه قندهار را پيش گرفت و بر قسمتى از خزاين نادر كه از هند به ايران مىآوردند دست يافت . وى بر هرات و غوريان نيز دست يافت و دورهء سلطنت شاهرخ به خراسان آمد و در 1192 ه . ق . به بيمارى جذام درگذشت . احمد شاه قاجار ( 1327 - 1343 ه . ق . ) پسر دوم محمد عليشاه در سال 1314 ه . ق . در تبريز متولد و در سال 1327 ه . ق . در سن 12 سالگى به‌جاى پدر مخلوع خود به شاهى برگزيده شد و چون هنوز به سن بلوغ نرسيده بود پنج سال در تحت قيوميت دو نايب السلطنه ، عضد الملك قاجار ( مدت يك سال و اندى از 28 جمادى الثانى 1327 تا 17 رمضان 1328 ه . ق . ) و ابو القاسم خان ناصر الملك قره گوزلو ( مدت چهار سال ) باقى ماند و در سال 1332 ه . ق . خود زمام سلطنت را در دست گرفت و پس از دوازده سال